นายแพทย์ประพันธ์ ภานุภาค

ศาสตราจารย์กิตติคุณ
นายแพทย์ประพันธ์ ภานุภาค

แพทย์จุฬาฯ รุ่น ๑๘
“บิดาแห่งการดูแลผู้ป่วยโรคเอดส์ในประเทศไทย”

นายแพทย์ประพันธ์ ภานุภาค

เป็นผู้วินิจฉัยคนไข้เอดส์สองรายแรกที่เกิดขึ้นในประเทศไทยเมื่อเดือนกุมภาพันธ์ ๒๕๒๘ หลังจากค้นพบคนไข้เอดส์รายแรกของโลกเพียง ๒ ปีเท่านั้น โดยอาศัยอาการทางคลินิกและการตรวจเซลล์ภูมิคุ้มกัน ซึ่งในขณะนั้นยังไม่มีน้ำยาสำหรับตรวจหาการติดเชื้อเอชไอวีในประเทศไทย และยังเป็นผู้ทดสอบวัคซีนเอดส์รายแรกในประเทศไทย เมื่อ พ.ศ. ๒๕๓๗ ทั้งยังค้นคว้าวิจัยเพื่อบำบัดรักษาโรคเอดส์มาอย่างต่อเนื่อง ซึ่งก่อให้เกิดคุณูปการต่อประเทศไทย และโลกเป็นอย่างยิ่ง ส่งผลให้ได้รับรางวัลนักวิจัยดีเด่นแห่งชาติ ประจำปี ๒๕๔๘ สาขาวิทยาศาสตร์การแพทย์

เป็นผู้ก่อตั้งคลินิกนิรนามของสภากาชาดไทย เมื่อ พ.ศ. ๒๕๓๔ ซึ่งเป็นคลินิกที่ให้คำปรึกษาและตรวจเอดส์ โดยความสมัครใจแห่งแรกของเอเชีย และเป็นต้นแบบของคลินิกให้คำปรึกษาแนะนำทั่วประเทศไทย ทั้งเชิงรับ และเชิงรุก คือ คลินิกเคลื่อนที่ และยังไปอบรมและพัฒนาศักยภาพขององค์กรชุมชนให้สามารถตรวจเอดส์ได้เอง ในชุมชน ทั้งยังมีโครงการต่อเนื่องอื่นๆ เช่น โครงการช่วยลดการติดเอดส์จากแม่สู่ลูกภายใต้พระอุปถัมภ์ ของพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี พระวรราชาทินัดดามาตุ ส่งผลให้ได้รับคัดเลือกจากองค์การ อนามัยโลก และโครงการเอดส์สหประชาชาติ (UNAIDS) การให้คำปรึกษาด้านเอดส์ขององค์การอนามัยโลก และ UNAIDS ตั้งแต่เดือนมกราคม ๒๕๕๘ จนถึงปัจจุบัน

เป็นผู้ก่อตั้งคลินิก Tangerine คลินิกสำหรับคนข้ามเพศ เป็นแห่งแรกในเอเชีย เมื่อ พ.ศ. ๒๕๕๘ โดยให้ชุมชนมีส่วนร่วมในการจัดบริการ การให้คำปรึกษาเรื่องฮอร์โมนบำบัด การตรวจมะเร็งช่องคลอดใหม่ และการดูแลสุขภาพทางเพศ